Tâm sự về chuyện dạy thêm của một giáo viên Toán

Tâm sự về chuyện dạy thêm của một giáo viên Toán

“Không dạy trước chương trình học, thu học phí ở mức cao nhất có thể, nếu học sinh đã có thể tự học được thì không dạy thêm nữa…, đó là nguyên tắc trong việc dạy thêm của tôi”, một thầy giáo dạy toán ở Bắc Ninh chia sẻ.

Tôi là một giáo viên giảng dạy môn Toán ở trường THPT. Tôi có rất nhiều điều kiện để có thể mở một lớp dạy thêm, chẳng hạn: tôi được dạy ở 1 trường THPT ở Bắc Ninh, nơi mà có rất nhiều truyền thống hiếu học; về mặt kiến thức khi so sánh với các đồng nghiệp trong trường thì tôi cũng không đến mức quá giỏi nhưng thực sự năng lực của tôi cũng không đến nỗi nào (tôi tốt nghiệp Khoa Toán Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội); về mặt kinh nghiệm thì khỏi phải bàn tôi đã có rất nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy…

thầy giáo môn toán

Không cần nói thì chắc hẳn mọi người đều biết rằng về kiến thức (ở đây tôi chỉ nói riêng đến môn Toán) của khá nhiều học sinh còn rất kém. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng này là căn bệnh thành tích của nền giáo dục nước nhà hiện nay đã dẫn đến tình trạng học lực kém cũng vẫn được lên lớp như bình thường – tình trạng ngồi nhầm lớp. Những học sinh này kiến thức đang bị mất gốc dần dần, đến khi vào cấp 3 thì kiến thức cấp 2 thậm chí là Tiểu học còn không vững thì sẽ tiếp thu kiến thức THPT như thế nào đây?

Với những học sinh dạng này khi mà tự ý thức được rằng bản thân còn hổng kiến thức, muốn chăm chú vào học cho tốt để có thể thi vào đại học thì phải làm như thế nào đây? Thời gian học chính khóa trên lớp đều là những kiến thức hoàn toàn mới, vậy còn kiến thức cũ, kiến thức của nhiều năm học trước đã bị mất gốc thì nay giải quyết như thế nào? Con đường đi học thêm để luyện tập và nâng cao kiến thức sẽ là sự lựa chọn của các em. Là một thầy giáo, để giúp các em học sinh của tôi, tôi mở lớp dạy thêm.

Chắc mọi người không tin nhưng kim chỉ nam trong công việc của người thầy như tôi: Tất cả vì tốt cho học sinh thân yêu. Vì đã suy nghĩ như vậy nên để cho các em đạt hiệu quả cao nhất, trong quá trình dạy thêm bản thân tôi đặt ra một số nguyên tắc cơ bản sau:

– Không được dạy trước chương trình: Chỉ đào sâu và ôn luyện kiến thức cũ, bài học ở lớp dạy thêm và bài học trên lớp thường bám sát nhau. Điều này giúp cho học sinh đào sâu và củng cố lượng kiến thức đã học. Ngoài ra, nếu dạy trước chương trình học thì sẽ làm cho buổi học trên lớp của các em trở thành vô bổ, mất thêm thời gian vì bài đó đã được học qua rồi. Điều này còn khiến các em dễ mất tập trung vì các kiến thức đã được biết qua, dẫn đến hậu quả có thể biết kiến thức đấy nhưng không thể hiểu được sâu.

Dù biết rằng mục đích học sinh muốn đi học thêm chỉ để học các kiến thức mới, không dạy kiến thức mới thì lớp học thêm mở ra rất khó có học sinh nhưng tôi vẫn luôn trung thành với nguyên tắc mà tôi đã đề ra.

– Dạy học là một dịch vụ: Bản thân tôi coi nghề dạy học của mình cũng giống như việc cung cấp 1 dịch vụ cho những người có nhu cầu, muốn hiệu quả đạt được cao thì dịch vụ càng phải hoàn hảo. Đi học là phải nộp học phí. Khi thu tiền học của học sinh tôi thường thu với mức cao nhất có thể vì “Hãy ra giá cao nhất với trí tuệ (thực) của mình” (nói theo cách nói của A. Lincoln) và đây cũng là thông điệp mà tôi muốn gửi tặng đến với học sinh của mình. Hơn nữa khi thu học phí thì cả người dạy và người học và sẽ dạy học có trách nhiệm phải làm sao dẫn đến được hiệu quả trong việc dạy và học.

Với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, tôi vẫn thu học phí nhưng còn tùy theo thái độ học tập của các em sau đó đến cuối khóa tôi sẽ quyết định sẽ hoàn lại tất cả hoặc một phần.

– Khả năng tự tìm hiểu, tự học của các em mới là điều quan trọng nhất: Là một người thầy tôi luôn ghi nhớ “Kết thúc quãng thời gian đời học sinh chúng em sẽ không còn nhớ nổi những gì thầy cô giáo đã giảng cho những bài toán khó. Học sinh chỉ nhớ những gì mà giáo viên đã khuyến khích, khơi gợi để học sinh có thể tự mình giải được những bài toán đó” (Thế giới phẳng – Thomas Friedman); hay một câu nói khác “Một thầy giáo vĩ đại là thầy giáo biết truyền cảm hứng”.

Kinh nghiệm từ thực tiễn và từ những năm học đại học tôi lại càng ghi nhớ khả năng tự tìm hiểu, tự học của học sinh mới chính là điều quan trọng nhất. Bởi vậy tôi luôn cố gắng truyền tải thông điệp này trong mỗi bài giảng đến các em. Chẳng hạn một dạng toán khó quá học sinh không hiểu ư? Không sao. Chúng tôi cả trò và thầy sẽ cùng nhau tìm hiểu, phân tích, giải thích từng bước, từng bước một. Khi các em hiểu tương đối rồi thì tôi yêu cầu các em gấp sách lại, cùng giải lại bài toán đó. Khi các em có thể tự bản thân trình bày được thì các em đã hiểu được bài toán này rồi. Qúa trình này diễn ra trong nhiều buổi học đương nhiên các em sẽ hình thành được khả năng tự giải quyết, tự học vấn đề.

– Luôn là người bạn của các em: Ngoài việc khơi gợi niềm đam mê, yêu thích trong mỗi học sinh thì tôi tuyệt đối luôn luôn tôn trọng mỗi học sinh. Với tôi mỗi một em từ mẫu giáo lên đến lớp 12 thì luôn luôn là 1 chủ thể: có chính kiến, có suy nghĩ,… Tôi luôn coi các em là những người bạn, tuyệt đối tôn trọng. Phương châm chủ đạo của tôi là luôn muốn để học sinh được là chính mình, học sinh là trung tâm. Ít khi tôi dùng từ “dạy” với học sinh mà thay vào đó tôi thường dùng từ “thảo luận, tranh luận”, tranh luận về một bài toán, thảo luận về một vấn đề,…

Trong giờ học hay ngoài đời thường tôi không bao giờ áp đặt chính kiến của mình, tôi thường dùng từ “nên làm như thế này” hơn thay vì nói “phải làm thế này”. Nếu ý kiến, phát hiện của các em đúng, tôi sẽ nghe theo. Lúc đó tôi đặt bản thân các em là thầy và tôi thường hay khen ngợi các em trong những trường hợp này: “xin chúc mừng, các em đã giỏi hơn thầy “.

Có lẽ chính vì việc bản thân tôi luôn khơi gợi niềm đam mê, yêu thích; việc luôn là bạn của mỗi học sinh cộng với lượng kiến thức chuyên môn tốt mà lóp học của tôi luôn có rất đông học sinh theo học. Ngày chủ nhật tôi dạy từ sáng tới khuya 5 ca một ngày. Có những đợt tôi phải hạn chế nhận học sinh lại vì… lớp quá đông.

– Khi các em có thể tự học được rồi thì tôi… không dạy cho nữa. Đông các em học sinh theo học lớp học thêm nên thu nhập của tôi so với nhiều người trong vùng rất cao, thậm chí là nhiều đồng nghiệp ở thành phố thu nhập như tôi cũng rất khó khăn. Tuy nhiên, từ thực tế kinh nghiệm bản thân và cuộc sống tôi nhận thấy rằng những em học sinh trong các kỳ thi tuyển sinh đại học, thậm chí là các kỳ thi quốc tế đều đạt thành tích cao; những học sinh này có cuộc sống thành đạt nhưng không hẳn là có xuất phát điểm từ những gia đình giàu có ở các thành phố. Rất nhiều học sinh đạt được thành tích cao trong quá trình học tập, có cuộc sống thành đạt, hạnh phúc có xuất phát điểm trong khó khăn là nhờ tự rèn luyện, biết tự học,học thêm bên ngoài nhiều sẽ không tốt cho các em. Ngoài ra, các em đang trong độ tuổi ăn tuổi lớn, phải được quyền vui chơi giải trí; ép các em học nhiều, không có thời gian nghỉ ngơi, học suốt ngày là vô tình cướp mất đi tuổi thơ của các em, nghĩa là có tội với các em.

Xuất phát từ những suy nghĩ như vậy nên bây giờ tôi đã hạn chế lại rất nhiều việc dạy thêm. Mất đi lượng thu nhập lớn nhưng truyền cho học sinh những điều tốt đẹp đấy mới là điều quan trọng hơn cả. Đất nước còn rất nghèo, chậm phát triển, cần phải huấn luyện tạo ra nhiều người có tài, có tâm để giúp nước nhà phát triển điều này còn quan trọng hơn cả việc thu nhập cá nhân của bản thân. Muốn là con người có tài, có tâm thì cần có nhiều yếu tố trong đó bao gồm có yếu tố là khả năng tự rèn luyện, tự học suốt đời, tiếp thu mọi lúc mọi nơi.

Giờ đây, khi nhận thấy những em học sinh nào đã có thể tự tìm hiểu, tự học tốt là tôi sẽ ngừng dạy thêm và khuyên em đó nên tự học. Cụ thể hơn là vào những năm trước, sau khi thi tốt nghiệp THPT, còn 1 tháng là thi đại học, tôi chỉ dạy học sinh ôn thi cấp tốc trong nửa tháng, còn lại nửa tháng trước khi đến kỳ thi tuyển sinh đại học thì tôi kiên quyết không mở lớp dạy thêm dù trong thời gian này việc dạy thêm sẽ mang lại nguồn thu lớn cho tôi.

Tôi muốn các em cần tự mình ôn lại, hệ thống lại toàn bộ kiến thức trong thời gian này; có điều gì khúc mắc hay khó khăn thì trao đổi cùng tôi, tôi sẽ giúp các em giải đáp tất cả thắc mắc – điều này sẽ giúp các em luyện tập, ôn tập, rèn luyện kiến thức đạt kết quả cao nhất. Và đúng như vậy, minh chứng của tôi là sau mỗi kỳ thi tuyển sinh đại học,các em đạt kết quả cao môn Toán; ngược lại có những em ôn tập, học cấp tốc đến sát ngày thi, không có thời gian để bản thân hệ thống lại kiến thức, không có thời gian thư giãn nghỉ ngơi nên kết quả đạt được không cao, thậm chí bị rớt dù bản thân là người có tố chất thông minh.

Giờ đây, như đã nói ở trên dù tôi không dạy nhiều, thu nhập cũng bớt lại nhưng tôi hạnh phúc hơn, vui hơn trong nghề dạy học của mình. Và niềm hạnh phúc lớn nhất bây giờ với tôi có lẽ là mình đã và đang góp phần giúp ích cho đất nước đào tạo được những lứa học sinh – những chủ nhân tương lai của nước nhà vừa có tâm, có tài, có tầm nhìn rộng mở, khoáng đạt. Những người này chắc rồi sẽ hạnh phúc và có cuộc sống thành đạt. Và trong phần kết của truyện ngắn nổi tiếng “Số phận con người” thì nhà văn huyền thoại Sôlôkhôp nói: Những người này thì dù họ ở đâu, họ giữ cương vị gì thì bản thân họ cũng sẽ đóng góp một cách tích cực nhất, góp phần thúc đẩy trong sự phát triển bền mạnh của đất nước Việt Nam thân yêu của chúng ta!

Nguồn: Vnexpress – Nguyễn Mạnh Tiến ghi

Leave a Comment